Temel · 10 dk okuma
IPv4 Adres Kiralama Nedir? Kiralık Blok ile Proxy Farkı
20 Kasım 2026

IPv4 adres kiralama, RIPE NCC’nin politika belgesinde geçmeyen bir kelimedir; adres uzayının yalnız iki türü vardır, PA ve PI, ve her ikisi için kurallar RIPE-826 numaralı belgede yazar. Piyasada ’IP kiralama’ denen işlem bu belgeye göre üç biçimden birine girer: bir LIR’in size kendi bloğundan sözleşme süresince kullanmanız için adres ataması, RIPE-807 transfer politikasının tanıdığı geçici transfer, ya da adreslerin kayıt değişmeden sizin ağınızdan duyurulması. Üçünün de ortak noktası adreslerin kalıcı olarak sizin olmamasıdır; farkları RIPE Veritabanı’nda kimin adının yazdığı, kimin sorumlu tutulduğu ve bitince ne olduğudur. Bir proxy paketi ise bu üçünden de ayrıdır: adres size hiç gelmez, yalnız sağlayıcının sunucusu üzerinden çıkış hakkı alırsınız. Yazı önce RIPE kurallarını, sonra üç kiralama biçimini, en sonda kiralık blok ile paketin altı farkını ve satın almadan önce sorulacak yedi soruyu veriyor.
Adres kimin: LIR, End User ve iki kayıt türü
RIPE-826, Haziran 2024 tarihli güncel sürümüyle RIPE NCC hizmet bölgesindeki IPv4 tahsis ve atama kurallarını anlatır. Belgeye göre adres dağıtımı iki basamaklıdır: RIPE NCC, üyesi olan Yerel İnternet Kayıt Kuruluşlarına (LIR) blok tahsis eder; LIR bu bloktan kendi altyapısına ve son kullanıcılara atama yapar. Tahsis (allocation) atamaların alındığı bloktur, atama (assignment) ise bir ağda fiilen kullanılan parçadır. İkisinin de RIPE Veritabanı’na kaydı zorunludur; belgenin dördüncü bölümü yalnız veritabanında kayıtlı tahsis ve atamaların geçerli sayıldığını ve kayıt verisinin her zaman doğru tutulması gerektiğini söyler.
Adres türü iki tanedir. PA, yani Provider Aggregatable adresler LIR’e tahsis edilir ve LIR bunları müşterilerine atar; belgenin yedinci bölümüne göre müşteri servis sağlayıcısını değiştirirse önceki sağlayıcının verdiği adresler geri döner ve ağ yeniden numaralanır. PI, yani Provider Independent adresler bir son kullanıcıya belirli bir amaç için atanmış, sağlayıcıdan bağımsız adreslerdir; aynı bölüm RIPE NCC’nin internet değişim noktaları dışında artık PI atamadığını yazar. Bugün yeni bir kuruluşun kendi adına PI alması bu yüzden mümkün değildir; PI ancak transferle el değiştirir.
PA için belge sözleşmeyi zorunlu kılar ve son kullanıcıya verilecek uyarının metnini de verir: atama, orijinal ölçütler karşılandığı sürece ve yalnız servis sözleşmesi süresince geçerlidir; sözleşme bitince ya da kararlaştırılan süre sonunda sağlayıcı adresleri başka bir kullanıcıya yeniden atayabilir ve küresel benzersizlik gerekiyorsa bütün cihazların adresleri yeniden yapılandırılmalıdır. Kiralama tartışmasının çekirdeği bu paragraftadır: PA adres zaten doğası gereği sözleşme süresine bağlıdır, yani ’kiralık’tır.
Yeni adres neden kiralanıyor: bekleme listesi ve tek /24
RIPE NCC’den doğrudan yeni IPv4 almak bugün dar bir kapıdır. RIPE-826’nın 5.1 bölümüne göre bütün tahsis istekleri ilk gelen ilk alır düzeninde bir bekleme listesine konur, bekleme süresi için garanti verilmez, yapılan tahsis tam olarak bir /24’tür ve bir LIR’e yapılan tahsislerin toplamı 256 adresle sınırlıdır. RIPE NCC’nin bekleme listesi sayfası bunu daha da daraltır: yalnız daha önce hiç IPv4 tahsisi almamış LIR’ler listeye girebilir ve her LIR tek bir /24 alır. Sayfadaki sayaç listede bekleyen LIR sayısını ve en öndekinin kaç gündür beklediğini üç saatte bir günceller.
Bir /24’ten fazlasına ihtiyaç duyan ya da LIR üyeliği istemeyen her kuruluş adresi bir başkasından alır. Alma yolu ya kalıcı transfer, ya geçici transfer, ya da bir LIR’in PA atamasıdır; son ikisi piyasada kiralama adıyla satılır. Tükenmenin tarihi ve fiyatı nasıl etkilediği sitedeki IPv4 adres tükenmesi rehberinde ayrıca anlatılıyor; burada yalnız bugünkü kapı ölçüsü önemlidir.
Belgenin 5.2 bölümü geri dönen blokların kaderini söyler: /24 ve daha büyük bloklar bekleme listesine, daha küçükler internet değişim noktaları için ayrılan havuza gider. Yani kiralama piyasasını besleyen şey RIPE NCC’nin elindeki adresler değil, LIR’lerin ve son kullanıcıların elinde duran, kullanılmayan tahsislerdir.
Üç kiralama biçimi ve her birinin RIPE Veritabanı’ndaki izi
Birinci biçim PA atamasıdır. LIR, kendi tahsisinin bir parçasını sizin kullanımınıza verir ve veritabanına ASSIGNED PA ya da yeni AGGREGATED-BY-LIR durumuyla bir inetnum nesnesi açar. RIPE-826’nın durum listesine göre ASSIGNED PA, adresin yayınlayan LIR’in altyapısına ya da o LIR’in sunduğu servislerle kullanılmak üzere bir son kullanıcıya atandığını gösterir ve LIR’in servisi bitince tutulamaz. AGGREGATED-BY-LIR aynı kuralla, birden fazla son kullanıcıya amaç ve iletişim bilgisi tutarlı kalacak şekilde yapılan toplu atamadır. Kayıtta LIR’in tahsisi üstte, sizin atamanız altta durur; whois sorgusu ikisini de gösterir.
İkinci biçim geçici transferdir. RIPE-807 numaralı transfer politikasının 2.1 bölümü transferlerin kalıcı ya da kalıcı olmayan temelde yapılabileceğini, her transferin RIPE Veritabanı’na yansıtılması gerektiğini ve geçici transferde kaynak geri döndüğünde sorumluluğun orijinal sahibine geçtiğini yazar. Bu yolda blok sizin adınıza kaydedilir; RIPE NCC kayıt bilgisini transferi yansıtacak şekilde günceller. RIPE NCC’nin transfer sayfasına göre bütün transferler ücretsizdir, istek LIR Portal üzerinden teklif eden tarafça açılır ve her iki tarafın ticari sicil belgesi ile iki tarafın imzaladığı bir Transfer Anlaşması gerekir; alan taraf son kullanıcıysa sponsor LIR ile imzalanmış Son Kullanıcı Atama Anlaşması da istenir.
Geçici transferin iki sınırı vardır. RIPE-807’nin 2.2.1 bölümüne göre IPv4 gibi kıt kaynaklar alındıkları tarihten itibaren 24 ay boyunca yeniden transfer edilemez; bu kısıt birleşme ya da satın almayla alınan kaynaklara da uygulanır. Transfer sayfası tahsis edilmiş IPv4 bloklarının yalnız RIPE NCC üyelerine transfer edilebileceğini, PI bloklarının ise bir üyeye ya da sponsor LIR ile sözleşmesi olan bir son kullanıcıya gidebileceğini söyler. Yani üye değilseniz bir /24 tahsisi geçici olarak bile adınıza alamazsınız; PI alabilirsiniz, o da sponsor LIR sözleşmesiyle.
Üçüncü biçim kayıtsız duyurudur: blok sahibi adresleri değiştirmeden sizin otonom sisteminizden duyurulmasına izin verir, para alır, veritabanında hiçbir şey değişmez. RIPE-826’nın dördüncü bölümü kayıt verisinin her zaman doğru olmasını şart koştuğu için bu düzen politikanın öngördüğü bir biçim değildir; whois sorgusunda blok hâlâ sahibinin adına görünür, kötüye kullanım bildirimleri ona gider ve sahibi istediği an duyuruyu durdurabilir. Piyasadaki en ucuz ’kiralık IP’ teklifleri çoğunlukla bu üçüncü biçimdir ve alıcı bunu ancak whois’e bakarak anlar.
whois’te neyin görüneceği: durum satırı ve kötüye kullanım adresi
Üç biçimi birbirinden ayırmanın tek güvenilir yolu kaydı sorgulamaktır; sorgunun nasıl yapıldığı sitedeki IP adresi kime ait rehberinde adım adım var. Burada yalnız hangi satıra bakılacağı önemlidir. inetnum nesnesinin status alanı ASSIGNED PA ya da AGGREGATED-BY-LIR yazıyorsa birinci biçimdesiniz ve üstteki ALLOCATED PA kaydı LIR’i gösterir. Blok doğrudan sizin kuruluşunuzun adına ALLOCATED PA ya da ASSIGNED PI olarak görünüyorsa transfer yapılmıştır. Kayıtta yalnız sahibin adı varsa ve sizin kuruluşunuz hiçbir nesnede geçmiyorsa üçüncü biçimdesiniz.
İkinci satır abuse-c, yani kötüye kullanım iletişim nesnesidir. Bir adresten gelen istenmeyen e-posta, tarama ya da saldırı bildirimi bu nesnedeki adrese gider. Birinci biçimde bildirim çoğunlukla LIR’e gider ve LIR sözleşme gereği size yönlendirir; ikinci biçimde doğrudan size gelir; üçüncü biçimde bloğun sahibine gider ve sahibi bildirimi sizin yerinize cevaplar ya da duyuruyu keser. Bir adresin geçmişi, yani önceki kullanıcıların bıraktığı kara liste kayıtları da sahibi değiştirmez; kiralık bloğun kara liste durumunu teslimden önce kontrol etmek bu yüzden sizin işinizdir ve yöntemi IP kara liste kontrolü rehberinde duruyor.
Kayıt ülkesinin de konum olmadığını hatırlatmak gerekir. Bir blok Türkiye’de kayıtlı bir LIR’e tahsis edilmiş olabilir ama Almanya’daki bir veri merkezinden duyurulabilir; konum veri tabanları bunu duyurunun yerine göre düzeltir. Kayıt ülkesi ile duyuru yeri ayrımı Türkiye IP aralıkları rehberinde RIPE’nin kendi uyarısıyla anlatılıyor.
Kiralık blok ile proxy paketi: altı fark
Kiralık blok ve proxy paketi aynı ihtiyacı karşılamaz; ikisini de ’IP almak’ diye anan alıcı çoğu zaman yanlış olanı alır. Aşağıdaki altı başlık farkı kapatır.
- Kayıt: kiralık blokta adresler ya sizin adınıza ya da LIR’in altında size atanmış olarak veritabanında görünür. Proxy paketinde adres sağlayıcının kaydındadır; sizin kuruluşunuz hiçbir nesnede geçmez ve geçmesi de gerekmez.
- Yönlendirme: kiralık bloğu internete siz duyurursunuz; bunun için bir otonom sistem numarası, bir üst sağlayıcı ve BGP oturumu ya da duyuruyu sizin adınıza yapan bir barındırıcı gerekir. Proxy paketinde duyuru sağlayıcının işidir; siz yalnız adres, port ve kimlik bilgisiyle bağlanırsınız.
- Adet ve bölünebilirlik: kiralık blok en az bir /24, yani 256 adrestir ve RIPE-826’ya göre bekleme listesinden gelen tahsis de tam bir /24’tür. Katalogdaki static IPv4 ürünleri adetle satılır; datacenter sınıfında 100, 250, 500 ve 1000 adet, residential sınıfında Türkiye için 1 adetten başlayan kademeler vardır. On adres gereken bir iş için /24 kiralamak 246 adresi boşta tutmaktır.
- Süre ve bağ: PA ataması servis sözleşmesine, geçici transfer anlaşmadaki süreye bağlıdır ve transferle alınan blok 24 ay yeniden transfer edilemez. Katalogdaki paketler kısa dönemlidir: static datacenter paketleri 30 günlük dönemle, static residential paketler aylık faturayla satılır; bitince yenilenir ya da bırakılır, veritabanında iz kalmaz.
- Coğrafya: kiralık bloğun kayıt ülkesi sahibinin ülkesidir ve duyurduğunuz yere göre konum veri tabanlarında değişebilir. Katalogda ülke paketin parçasıdır: static datacenter ürünü beş ülkede sunulur ve Türkiye bu listede yoktur; static residential ürünü Türkiye dahil on iki ülkede sunulur. Türkiye adresi gereken iş için kiralık blok aramak yerine katalogdaki ülke satırına bakmak yeter.
- Sorumluluk: kiralık blokta kötüye kullanım bildirimi kayıttaki iletişim nesnesine, yani size ya da LIR’inize gelir ve adresin itibarını siz taşırsınız. Proxy paketinde bildirim sağlayıcıya gider; sağlayıcının kabul edilebilir kullanım kuralları sizin kullanımınızı sınırlar ve ihlalde paket kapanır.
Ne zaman kiralık blok, ne zaman paket
Kiralık blok, adreslerin sizin ağınızda duracağı işler içindir: kendi sunucu parkınıza genel adres vermek, bir e-posta sunucusunu kendi adresinizden çalıştırmak, müşteriye adres dağıtan bir barındırma işi kurmak, ya da bir /24’ü kendi otonom sisteminizden duyurmak. Bu işlerin hepsinde adres paketlerin kaynak alanına sizin yönlendiriciniz üzerinden yazılır ve geri dönüş trafiği sizin ağınıza gelir. Bir de çıkış adresini sabitlemek için adres kiralayanlar vardır; o ihtiyacın bulut ve sunucusuz ortamlarda nasıl karşılandığı sabit çıkış IP adresi rehberinde anlatılıyor ve çoğu durumda bir blok gerektirmez.
Proxy paketi, adresin yalnız hedefin gördüğü çıkış adresi olacağı işler içindir: bir hesabı sabit adresten yönetmek, hedef siteye belirli ülkeden görünmek, çok adresli bir toplama işi yürütmek. Bu işlerde trafiğin sizin ağınıza dönmesi gerekmez; sağlayıcının sunucusu bağlantıyı sizin adınıza kurar ve cevabı size taşır. Paketin kurulumu dakikalar sürer, yönlendirme bilgisi gerektirmez ve adres sayısı işe göre seçilir.
Arada kalan bir soru vardır: kiralık blok alıp üzerinde kendi proxy sunucularını kurmak. Bu mümkündür, ama blok kiralamanın yanına sunucu, duyuru, kötüye kullanım masası ve adres itibarı bakımı eklenir; adreslerin PTR kayıtlarını da siz düzenlersiniz, bunun neden gerektiği PTR kaydı rehberinde var. Bu yükü taşımak isteyen için doğru yoldur, yalnız proxy isteyen için değildir.
Kiralamadan önce sorulacak yedi soru
Teklif hangi biçimde olursa olsun aşağıdaki yedi sorunun cevabı yazılı olmalıdır; cevapsız kalan her soru teklifin üçüncü biçim olma ihtimalini artırır.
- Veritabanında blok kimin adına görünecek: benim kuruluşum mu, LIR’in altında atama mı, yoksa hiçbir değişiklik yok mu?
- inetnum nesnesinin status alanı ne olacak: ASSIGNED PA, AGGREGATED-BY-LIR, ALLOCATED PA ya da ASSIGNED PI?
- Kötüye kullanım bildirimleri hangi adrese gidecek ve bana nasıl iletilecek?
- Süre ne kadar ve bitince adresler nasıl geri alınacak; RIPE-826’daki yeniden numaralama uyarısı sözleşmede var mı?
- Blok transferle geliyorsa 24 aylık kısıt ne zaman başladı ve ne zaman biter?
- Duyuruyu kim yapacak: ben mi, siz mi; benim otonom sistem numaram ve üst sağlayıcım var mı?
- Bloğun kara liste geçmişi ve PTR kayıtlarının yönetimi kimde?
Sık sorulan sorular
IPv4 adres satın alınabilir mi? RIPE sisteminde adres mülkiyeti değil kayıt vardır; kalıcı transfer, holderlığın RIPE Veritabanı’nda değişmesi demektir ve piyasada ’satın alma’ diye anılır. RIPE-807 kalıcı ve geçici transferi aynı belgede tanımlar.
Kiralık adresle proxy olarak hizmet verebilir miyim? Kendi sunucunuzu kurar ve bloğu kendiniz duyurursanız evet; kiralama sözleşmesi ve LIR’in kabul edilebilir kullanım kuralları buna izin veriyorsa. Adres itibarı ve kötüye kullanım masası sizin olur.
Üye olmadan RIPE NCC’den adres alabilir miyim? Hayır. Bekleme listesine yalnız LIR’ler girer, tahsis bir /24 ile sınırlıdır ve daha önce tahsis almış LIR listeye alınmaz. Üye olmayan kuruluş adresi transfer ya da PA atamasıyla alır.
Geçici transfer ile PA ataması arasında ne fark var? Geçici transferde blok sizin adınıza kaydedilir ve süre bitince sorumluluk sahibine döner; PA atamasında blok LIR’in tahsisi altında size atanmış görünür ve servis bitince LIR’e döner. İkisinde de kalıcı sahiplik yoktur.
Kiralık blok daha ucuz mu, paket mi? Bu yazıda kiralama fiyatı verilmez; piyasa fiyatı bloktan bloğa değişir ve RIPE belgelerinde geçmez. Katalogdaki paket fiyatları ürün sayfasında yazar; kıyaslama yalnız adres sayısı ve ihtiyacın türü üzerinden yapılabilir.
Sonuç
IPv4 adres kiralama, RIPE-826’da adı olmayan ama üç biçimde var olan bir işlemdir: LIR’in sözleşme süresince geçerli PA ataması, RIPE-807’nin kalıcı olmayan transferi ve kayıt değişmeden yapılan duyuru. İlk ikisi RIPE Veritabanı’nda iz bırakır, üçüncüsü bırakmaz; whois sorgusundaki status satırı ve abuse-c nesnesi hangisinde olduğunuzu söyler. Yeni adresin RIPE NCC’den yalnız LIR’lere ve tek /24 olarak gelmesi, kiralama piyasasının neden var olduğunu açıklar. Adresin sizin ağınızda duracağı işler için kiralık blok, hedefin göreceği çıkış adresi için proxy paketi doğru araçtır; katalogda adet, ülke ve dönem paketin parçasıdır ve yönlendirme, duyuru, kötüye kullanım masası sağlayıcıda kalır.
