Pratik · 10 dk okuma

IP Adresi Kime Ait? WHOIS ve RDAP ile Sorgulama

4 Kasım 2026

IP Adresi Kime Ait? WHOIS ve RDAP ile Sorgulama

IP adresi kime ait sorusunun cevabı tek yerde durur: adres bloğunu dağıtan bölgesel kayıt kuruluşunun (Türkiye ve Avrupa için RIPE NCC) herkese açık veritabanında. Bu veritabanı iki yolla sorgulanır: 43 numaralı porttan metin döndüren klasik whois ve aynı veriyi HTTPS üzerinden JSON olarak veren RDAP. İki sorgu da aynı kayıt nesnesini gösterir: adres aralığı, aralığın adı, kayıtlı kurum, kayıt ülkesi, kaynak türü, kötüye kullanım bildirim adresi ve son değişiklik tarihi. Cevabı okurken iki şeyi baştan bilmek gerekir: kayıt, bloğu kiralayan ya da tahsis alan kurumu gösterir, adresi kullanan kişiyi göstermez; kayıt ülkesi de kaydın hangi ülke altında açıldığını söyler, adresin fiziksel konumunu söylemez. Aşağıda kaydın hangi katmanlarda tutulduğu, whois ve RDAP komutları, çıktının alan alan okunması, kayıt sahibi ile kullanıcı arasındaki üç katman ve bir proxy adresi için beş adımlık sorgu düzeni var. Örneklerde dokümantasyon için ayrılmış 203.0.113.0/24 ve 198.51.100.0/24 blokları kullanılıyor.

Cevap nerede durur: IANA, beş bölgesel kuruluş ve kayıt nesnesi

IPv4 adres uzayı üç katmanda dağıtılır. En üstte IANA, büyük blokları beş bölgesel internet kayıt kuruluşuna verir: AFRINIC (Afrika), APNIC (Asya-Pasifik), ARIN (Kuzey Amerika), LACNIC (Latin Amerika ve Karayipler) ve RIPE NCC (Avrupa, Orta Doğu ve Orta Asya; Türkiye buradadır). Her kuruluş kendi bölgesindeki operatörlere, barındırma şirketlerine ve kurumlara blok tahsis eder; bu kurumlar da bloklarının parçalarını müşterilerine atar. Her tahsis ve atama, ilgili kuruluşun veritabanına bir kayıt nesnesi olarak yazılır.

RIPE veritabanında bu nesnenin adı inetnum’dur; ARIN’de aynı bilgi NetRange ve NetName alanlarıyla başlayan bir ağ kaydında durur. Nesne bir adres aralığını (örneğin 203.0.113.0 - 203.0.113.255) tanımlar ve ona bağlı kurum, kişi ve bakım kayıtlarına atıf yapar. Adresi sorguladığınızda veritabanı, sorgulanan adresi kapsayan en dar aralığı döndürür; o aralığın üstünde daha geniş bir ana blok da vardır ve çoğu araç onu da gösterir. “Kime ait” sorusunun cevabı bu en dar aralığın kayıtlı kurumudur.

Beş kuruluşun veritabanı birbirinden ayrıdır. Bir adresin hangi kuruluşta kayıtlı olduğunu bilmiyorsanız IANA’nın bütün blokları kuruluşlara eşleyen listesine ya da her kuruluşun diğerlerine yönlendirme yapan sorgu sunucusuna güvenirsiniz; aşağıdaki iki sorgu yolu bu yönlendirmeyi kendi içinde çözer.

whois: 43 numaralı port ve komut satırı

whois, RFC 3912’de tanımlı, TCP 43 numaralı porttan çalışan basit bir metin protokolüdür: istemci sorguyu gönderir, sunucu düz metin cevabı döndürür ve bağlantıyı kapatır. Linux ve macOS’ta whois komutu hazır gelir; Windows’ta yerleşik bir whois komutu yoktur, Microsoft’un Sysinternals paketindeki whois aracı ya da kuruluşların web formları kullanılır. RIPE NCC için web formu apps.db.ripe.net altındadır, ARIN için search.arin.net.

Komut tek satırdır: whois 203.0.113.10. Araç, adresi hangi kuruluşun tuttuğunu bulmak için önce IANA’nın whois sunucusuna ya da kendi gömülü listesine bakar, sonra ilgili kuruluşun sunucusuna gider. Belirli bir sunucuya doğrudan sormak için whois -h whois.ripe.net 203.0.113.10 kullanılır. RIPE sunucusuna kendi bölgesinde olmayan bir adresi sorarsanız cevap gelir ama yetkili olmadığını belirten bir not taşır; yetkili cevap için adresin kayıtlı olduğu kuruluşa gidin.

Cevap, nesnenin alanlarını iki nokta ile ayrılmış satırlar halinde listeler. RIPE cevabında ilk blok inetnum nesnesidir; altında organisation, role ve person nesneleri gelir. Alan adları aşağıdaki bölümde tek tek okunuyor. Cevabın başındaki yorum satırları (yüzde işaretiyle başlar) veritabanının kullanım koşullarını ve sorgu sınırlarını anlatır; kişisel veri içeren nesneler için günlük sorgu sınırı vardır ve sınırı aşan adres geçici olarak engellenir.

RDAP: aynı kayıt, HTTPS üzerinden JSON

RDAP, whois’in yerine tasarlanmış yeni sorgu protokolüdür; RFC 7480 ailesiyle 2015’te tanımlandı, sorgu ve cevap biçimi 2021’de RFC 9082 ve 9083 ile yenilendi. Taşıma HTTPS, cevap JSON’dur. whois’e göre üç farkı vardır: cevap makine tarafından okunabilir, hangi kuruluşa gidileceği IANA’nın yayımladığı bir önyükleme dosyasıyla standart biçimde çözülür ve kuruluşlar kişisel verileri sorgulayana göre gizleyebilir.

Sorgu bir URL’dir: https://rdap.db.ripe.net/ip/203.0.113.10 RIPE için, https://rdap.arin.net/registry/ip/203.0.113.10 ARIN için. Hangi kuruluşa gideceğinizi bilmiyorsanız IANA’nın IPv4 önyükleme dosyası (data.iana.org altında rdap/ipv4.json) her bloğu bir RDAP taban adresine eşler; rdap.org gibi yönlendirici servisler bu dosyayı sizin yerinize okuyup doğru sunucuya yönlendirir. Komut satırında curl ile tek satırda alınır: curl -s https://rdap.db.ripe.net/ip/203.0.113.10.

JSON cevabında kayıt alanları sabit adlarla gelir: handle (aralığın tanımlayıcısı), startAddress ve endAddress (aralık), name (aralığın adı), type (kaynak türü), country (kayıt ülkesi), parentHandle (üst blok), entities (kurum ve kişi kayıtları, her biri registrant, administrative, technical ya da abuse rolüyle), events (kayıt ve son değişiklik tarihleri) ve port43 (aynı kaydı veren whois sunucusu). Bir betikte adresin kime kayıtlı olduğunu çekmek için entities listesinde registrant rolünü taşıyan kaydın adını almak yeterlidir.

Çıktıyı okumak: altı alan ve her birinin anlamı

İki yolun da döndürdüğü kayıt aynı altı bilgiyle okunur. Alan adları RIPE’ın whois biçimine göre verildi; RDAP karşılıkları parantez içinde.

  • inetnum (startAddress - endAddress): Sorgulanan adresi kapsayan en dar kayıtlı aralık. Aralığın genişliği tek başına bilgi verir: 256 adreslik bir aralık tek bir müşteriye yapılmış atamayı, on binlerce adreslik bir aralık bir operatörün abone havuzunu düşündürür.
  • netname (name): Aralığa kayıt sahibinin verdiği ad. Operatörler abone havuzlarına kendi adlarını ve bölge kodlarını, barındırma şirketleri müşteri ya da veri merkezi adlarını yazar. Ad bir kalıptır, sözleşme değildir; kime ait sorusuna en hızlı ama en az kesin cevabı verir.
  • org / descr (entities, registrant rolü): Aralığın kayıtlı kurumu. “Kime ait” sorusunun resmî cevabı budur. RIPE’da organisation nesnesine bağlıdır ve kurumun adı ile türü (LIR, yani kuruluşun doğrudan üyesi, ya da diğer) görünür.
  • country (country): Kaydın açıldığı ülke kodu. Kayıt sahibinin kaydı hangi ülke altında açtığını söyler; adresin fiziksel konumunu söylemez. Çok ülkeli bir operatör bütün bloklarını merkezinin ülkesiyle kaydedebilir; konum sorusu ayrı veritabanlarının işidir ve bu rehberin dışındadır.
  • status (type): Kaynağın türü. RIPE’da ALLOCATED PA kuruluşun bir üyesine (operatör, barındırma şirketi) yaptığı tahsisi, ASSIGNED PA o üyenin bir son kullanıcıya yaptığı atamayı, ASSIGNED PI kuruluştan bağımsız alınmış adresi, LEGACY kuruluş sisteminden önce dağıtılmış eski bloğu anlatır. ARIN’de DIRECT ALLOCATION ve REASSIGNMENT benzer ayrımı yapar. Proxy adresi için en çok bakılan alan budur: ASSIGNED PA, adresin bir müşteriye atanmış olduğunu gösterir.
  • abuse-c / abuse-mailbox (entities, abuse rolü) ve last-modified (events): Kötüye kullanım bildiriminin gideceği adres ve kaydın son değiştiği tarih. RIPE veritabanında her kaynağın bir abuse-c kaydı olması zorunludur. Son değişiklik tarihi, bloğun yakın zamanda el değiştirip değiştirmediğini gösterir; IPv4 tükenmesi rehberinde anlatılan ikinci el blok ticareti bu tarihte iz bırakır.

Kayıt sahibi ile kullanıcı arasındaki üç katman

Sorgu “kime ait” sorusuna çoğu zaman beklenenden bir katman yukarıdan cevap verir. Üç katman vardır: kuruluş, kuruluşun üyesi ve üyenin müşterisi. Bir ev abonesinin adresini sorgularsanız kayıt operatörün abone havuzunu gösterir; abonenin adı hiçbir yerde yoktur ve olmamalıdır. Bir kiralık sunucunun adresini sorgularsanız kayıt çoğu zaman barındırma şirketini gösterir; şirket müşteriye ayrı bir atama kaydı açmışsa (RIPE’da ASSIGNED PA ile) müşterinin kurum adı da görünebilir, ama bu zorunlu değildir ve küçük atamalarda yapılmaz.

Bu yüzden bir proxy adresini sorguladığınızda proxy satıcısının adını görmeyi beklemeyin. Satıcı adresleri bir barındırma şirketinden ya da bir operatörden kiralıyorsa kayıt o şirketi gösterir. Datacenter bir adreste bu, veri merkezi ya da bulut sağlayıcısının adıdır; residential bir adreste operatörün adıdır. Kaydın satıcıyı göstermemesi zincirin normal halidir. Ürün sayfasında adresin kaynağı yazıyorsa sorgu sonucuyla karşılaştırırsınız; yazmıyorsa sorgu sonucundan kaynak türünü siz okursunuz.

Üç katmanın bir sonucu da sorumluluktur. Kötüye kullanım bildirimi abuse-c adresine, yani kayıt sahibine gider; kayıt sahibi bildirimi kendi müşterisine iletir. Bir adres üzerinden şikâyet gelirse önce kaydın sahibine ulaşır, satıcıya ulaşmaz; satıcı bunu müşterisine, yani size iletir. Adres listenizde her adresin kayıt sahibini yazmanız bu zinciri önceden görmenizi sağlar.

Proxy adresi için sorgu: ne beklenir, ne beklenmez

Yeni aldığınız bir adresi sorgularken iki soruya cevap ararsınız: adres ürün sayfasında yazan sınıftan mı geliyor ve aynı paketteki adresler kaç farklı kayıt sahibine dağılıyor. Datacenter etiketli bir adreste kaydın bir barındırma ya da bulut şirketine ait olması, netname’in bir veri merkezi ya da müşteri adı taşıması ve türün tahsis ya da atama olması beklenir. Residential etiketli bir adreste kaydın bir operatöre ait olması, aralığın geniş olması ve netname’in abone havuzu kalıbında olması beklenir. İki beklenti de tutuyorsa adres etiketiyle uyumludur.

Sorgu iki şeyi söylemez. Birincisi konumdur: country alanı kayıt ülkesidir ve çok ülkeli kurumlarda adresin bulunduğu ülkeyle örtüşmeyebilir; proxy’nin hangi ülkeden çıktığı ürün sayfasındaki lokasyon bilgisiyle ve ayrı bir testle doğrulanır. İkincisi adresin itibarıdır: kayıt, adresin daha önce ne için kullanıldığını ve herhangi bir listede olup olmadığını göstermez; bunun için IP kara liste kontrolü rehberindeki sorgular ayrıca yapılır. Kayıt, PTR kaydı ve kara liste sonucu birlikte okunduğunda adres hakkında tek başına her birinden daha fazla şey söyler.

Sorguyu kendi hattınızdan yapın; proxy üzerinden sorgulamanız gerekmez ve sonucu değiştirmez. Aynı paketten birkaç adresi arka arkaya sorgulayıp kayıt sahiplerini yan yana yazın: hepsi aynı kurumun aynı aralığındaysa hedef bu adresleri tek grup olarak görebilir; farklı kurumlara dağılıyorsa çeşitlilik vardır. Hangi işte hangi dağılımın gerektiği scraping’de IPv4 adres havuzu rehberinde anlatılıyor.

Beş adımda kendi proxy adresinizi sorgulamak

Aşağıdaki beş adım bir adres için bir dakikadan az sürer ve sonucu adres listenize tek satır olarak yazarsınız.

  • 1. Adresi proxy satırından ayırın: ip:port:kullanıcı:şifre biçiminin yalnız ip bölümü gerekir. Biçimler proxy formatları rehberinde.
  • 2. Sorguyu çalıştırın: Linux/macOS’ta whois <ip>, herhangi bir sistemde tarayıcıya https://rdap.org/ip/<ip> ya da doğrudan kuruluşun RDAP adresini yazın. Cevap gelmezse adres başka bir kuruluşta kayıtlıdır; IANA önyükleme dosyasından doğru sunucuyu bulun.
  • 3. Dört alanı not edin: en dar aralık, kayıt sahibi kurum, kaynak türü (ALLOCATED, ASSIGNED, LEGACY) ve son değişiklik tarihi.
  • 4. Etiketle karşılaştırın: datacenter üründe barındırma ya da bulut kurumu, residential üründe operatör beklenir. Uyuşmuyorsa satıcıya kayıt çıktısıyla birlikte sorun; etiket ve kayıt çelişiyorsa cevabı sizin varsaymanız gerekmez.
  • 5. Aynı satıra PTR adını ve kara liste sonucunu ekleyin. Üç bilgi bir arada adresin hedefte nasıl karşılanacağını gösterir; biri tek başına eksik kalır.

Sorgu sınırları, gizlilik ve üçüncü taraf siteler

Kuruluş veritabanları herkese açıktır ama sınırsız değildir. RIPE veritabanı kişisel veri içeren nesneler (person ve role kayıtları) için sorgulayan adrese günlük sınır uygular ve sınırı aşan adresi bir süre engeller; inetnum ve organisation nesneleri bu sınırın dışındadır. Toplu sorgu yapacaksanız RDAP kullanın ve istekleri yavaşlatın; RDAP cevabında kişisel alanlar zaten gizlenmiş gelir ve cevapta hangi alanların gizlendiğini belirten bir bölüm bulunur.

“IP adresi kime ait” aramasında çıkan üçüncü taraf siteler aynı kayıtları kendi kopyalarından gösterir ve çoğu kayda konum, operatör türü ve itibar gibi kendi eklediği alanları katar. Bu siteler hızlıdır ama otorite değildir: kayıt eskimiş olabilir, eklenen alanlar kuruluş verisi değildir ve kaynak belirtilmez. Bir adres hakkında karar vereceğinizde kuruluşun kendi whois ya da RDAP cevabını esas alın; üçüncü taraf siteyi yalnız hangi kuruluşa gideceğinizi bulmak için kullanın.

Son bir not: sorgu yapmak kaydı değiştirmez ve kayıt sahibine haber vermez. Kaydın kendisini yalnız kayıt sahibi (RIPE’da mnt-by alanındaki bakım kaydının sahibi) değiştirebilir; proxy adresi için kayıtta görünen kurum adını ya da ülkeyi değiştirmek müşteri olarak sizin elinizde değildir ve ürün sayfasında böyle bir özellik yazmıyorsa satıcıdan da beklenmez.

Sonuç

Bir IPv4 adresinin kime ait olduğu, adres bloğunu dağıtan bölgesel kayıt kuruluşunun veritabanındaki kayıt nesnesinde yazar; Türkiye için bu RIPE NCC’dir. Kayıt, 43 numaralı porttan whois ile metin olarak ya da HTTPS üzerinden RDAP ile JSON olarak sorgulanır ve altı alanla okunur: aralık, aralığın adı, kayıtlı kurum, kayıt ülkesi, kaynak türü ve kötüye kullanım adresi. Cevap, bloğu kiralayan ya da tahsis alan kurumu gösterir, adresi kullanan kişiyi göstermez; proxy adresinde bu çoğu zaman barındırma şirketi ya da operatördür ve satıcının adı görünmez. Kayıt ülkesi konum değildir, kayıt itibar söylemez. Yeni adresi beş adımdan geçirip kayıt sahibini PTR adı ve kara liste sonucuyla aynı satıra yazın; üçü birlikte, adresin hedefte nasıl karşılanacağını tek başına her birinden daha iyi anlatır.

İlgili içerikler

İlgili IPv4 ürünler

Başlayın

İhtiyacınıza uygun proxy paketini seçin

Proxy ürünlerini ve paket özelliklerini karşılaştırın. Hangi ürünün uygun olduğundan emin değilseniz ekibimizle iletişime geçin.