Temel · 10 dk okuma
NAT Türü Nedir? Full Cone, Symmetric ve RFC 4787 Davranışları
16 Kasım 2026

NAT türü, adres çevirimi yapan cihazın (evdeki modem ya da operatörün çıkışındaki büyük cihaz) içeriden açılan bir bağlantı için dışarıda hangi adres ve portu ayırdığını ve o porta dışarıdan kimin paket gönderebileceğini anlatan bir etikettir. Oyun konsolunda Açık, Orta ya da Katı; eski belgelerde full cone, restricted cone, port restricted cone ve symmetric; güncel standartta ise eşleme ve filtreleme davranışı olarak iki ayrı satır hâlinde karşınıza çıkar. Üç adlandırma aynı şeyi farklı çözünürlükte anlatır. Dört eski etiketin RFC 3489’daki tanımları, RFC 4787’nin bu etiketleri bırakıp yerine koyduğu iki davranış, STUN ile kendi NAT davranışınızı öğrenme yolu ve CGNAT ile proxy’nin bu tablodaki yeri sırayla aşağıda. Oyun bazında NAT ayarı burada yoktur; yalnız adres çevirim cihazının davranışı konuşulur.
NAT ne yapar: bir eşleme ve bir kapı
Ev ağındaki cihazlar özel adres kullanır ve modem tek genel adresi hepsine paylaştırır; bu düzen sitedeki özel IP ve genel IP rehberinde anlatıldı. NAT türü sorusu o paylaştırmanın bir adım ötesindedir. Bilgisayarınız içeriden bir adres ve porttan (RFC 4787’nin gösterimiyle X:x) dışarıdaki bir hedefe (Y1:y1) paket gönderdiğinde NAT bu oturum için dış tarafta bir adres ve port ayırır (X1’:x1’). RFC 4787 bunu şöyle tanımlar: içerideki IP:port ile dışarıdaki IP:port arasında bir eşlemedir ve oturum boyunca yapılacak çevirimi belirler.
Aynı anda iki şey olur. Birincisi eşlemedir: içerideki X:x bir de başka bir hedefe (Y2:y2) paket gönderirse NAT aynı dış portu mu kullanır, yoksa yeni bir port mu açar? İkincisi filtrelemedir: dışarıdan gelen bir paket bu dış porta ulaştığında NAT onu içeri geçirir mi, yoksa yalnız belirli göndericilerden gelenleri mi kabul eder? NAT türü dediğimiz etiket bu iki sorunun cevabının birleşimidir. RFC 4787 eşleme seçiminin güvenlikle ilgisi olmadığını açıkça yazar: güvenlik özellikleri tamamen NAT’ın hangi paketleri içeri aldığıyla, yani filtreleme davranışıyla belirlenir.
Dört eski etiket: RFC 3489’un tanımları
Full cone, restricted cone, port restricted cone ve symmetric etiketleri 2003 tarihli RFC 3489’dan gelir. O belge dört davranışı UDP için gözlemlenmiş uygulamalar olarak sıralar. RFC 3489 bugün yürürlükte değildir; RFC 5389 onu, o da RFC 8489 tarafından geçersiz kılındı. Yine de dört etiket oyun ayarlarında, modem arayüzlerinde ve forum yazılarında hâlâ en çok kullanılan dildir; bu yüzden önce onlar.
- Full cone: aynı iç adres ve porttan gelen bütün istekler aynı dış adres ve porta eşlenir; üstelik herhangi bir dış bilgisayar, eşlenen dış adrese paket göndererek içerideki bilgisayara ulaşabilir.
- Restricted cone: eşleme full cone ile aynıdır, ama dışarıdaki bir bilgisayar (adresi X olsun) içeriye ancak içerideki bilgisayar daha önce X adresine paket gönderdiyse paket gönderebilir.
- Port restricted cone: restricted cone gibidir, kısıt port numarasını da kapsar; dışarıdaki bilgisayar X adresi ve P portundan içeriye ancak içerideki bilgisayar daha önce X adresine ve P portuna paket gönderdiyse ulaşabilir.
- Symmetric: aynı iç adres ve porttan belirli bir hedef adres ve porta giden istekler aynı dış adres ve porta eşlenir; aynı bilgisayar aynı kaynaktan başka bir hedefe paket gönderirse farklı bir eşleme kullanılır. Üstelik yalnız paketi alan dış bilgisayar içeriye UDP paketi gönderebilir.
RFC 4787 etiketleri neden bıraktı: eşleme ve filtreleme ayrı
RFC 4787 (NAT’ın tek noktaya UDP için davranış gereksinimleri) dört etiketi doğrudan anar ve şöyle der: bu terimler çok karışıklığa yol açtı, çünkü gerçek hayattaki NAT davranışını anlatmakta yetersiz kaldı; belge bu yüzden cone ve symmetric terimleri yerine tek tek NAT davranışlarına atıf yapar. RFC 5389 da aynı sonuca başka yoldan varır: klasik STUN’un NAT türü sınıflandırma algoritması hatalı bulundu, çünkü birçok NAT orada tanımlı türlere temiz biçimde oturmuyordu.
Sorun şuydu: dört etiket eşleme ile filtrelemeyi tek kelimeye sıkıştırır. Oysa bir NAT, eşlemede bir davranış, filtrelemede başka bir davranış gösterebilir ve dört etiketten hiçbiri bu birleşimi tarif etmez. RFC 4787 iki davranışı ayrı ayrı üçe böler.
Eşleme davranışı, içerideki aynı X:x başka hedeflere paket gönderdiğinde dış portun yeniden kullanılıp kullanılmadığını söyler. Endpoint-Independent Mapping: NAT aynı iç adres ve porttan herhangi bir dış adres ve porta giden sonraki paketler için aynı port eşlemesini yeniden kullanır; X1’:x1’ bütün Y2:y2 değerleri için X2’:x2’ ile aynıdır. Address-Dependent Mapping: eşleme yalnız aynı dış IP adresine giden paketler için yeniden kullanılır, dış port fark etmez. Address and Port-Dependent Mapping: eşleme yalnız aynı dış adres ve porta giden paketler için yeniden kullanılır. RFC 4787’nin birinci gereksinimi (REQ-1) açıktır: bir NAT Endpoint-Independent Mapping davranışına sahip olmak ZORUNDADIR. Gerekçe olarak diğer davranışların UDP aktarıcı (relay) kullanmayı zorunlu kıldığı ve bunun çoğu zaman pratik olmadığı yazılır.
Filtreleme davranışı, dış porta gelen paketlerin hangi göndericiden kabul edildiğini söyler. Endpoint-Independent Filtering: NAT yalnız iç adres ve port X:x’e gitmeyen paketleri eler; X:x’e giden her paketi, göndericinin adresi ve portu ne olursa olsun içeri geçirir. Address-Dependent Filtering: NAT, X:x daha önce Y adresine (portu ne olursa olsun) paket göndermediyse Y:y’den gelen paketleri eler. Address and Port-Dependent Filtering: aynı kural, ama dış port da hesaba katılır; X:x daha önce tam olarak Y:y’ye paket göndermediyse Y:y’den gelen paket elenir. REQ-8 burada zorunluluk yerine öneri yazar: uygulama şeffaflığı en önemliyse Endpoint-Independent Filtering, daha sıkı filtreleme en önemliyse Address-Dependent Filtering ÖNERİLİR; davranış yöneticinin yapılandırabileceği bir seçenek olabilir. Gerekçede birden çok konumdan aynı anda medya alan uygulamalar örneği olarak oyun açıkça anılır.
Eski etiketle yeni satırları yan yana okumak
RFC 4787 eski etiketler için bir karşılık tablosu vermez; aşağıdaki eşleme iki belgenin tanımlarını yan yana okumaktan çıkar ve yaklaşık bir karşılıktır. Full cone, eşlemede Endpoint-Independent ve filtrelemede Endpoint-Independent davranışına denk düşer: aynı dış port, herkes içeri girebilir. Restricted cone, Endpoint-Independent eşleme ile Address-Dependent filtrelemedir. Port restricted cone, Endpoint-Independent eşleme ile Address and Port-Dependent filtrelemedir. Symmetric ise eşlemenin kendisinin hedefe bağlı olmasıdır, yani Address and Port-Dependent Mapping; filtreleme de hedefe bağlıdır.
Bu okuma üç eski etiketin eşlemede aynı, yalnız filtrelemede farklı olduğunu gösterir; symmetric ise eşlemede farklıdır ve asıl kırılma oradadır. RFC 4787 eşleme için ZORUNLU davranışı Endpoint-Independent olarak koyduğundan, standarda uyan bir NAT eski dille söylersek hiçbir zaman symmetric olmaz; filtrelemede ise sıkı ya da gevşek olabilir. Oyun konsolunun Katı dediği NAT çoğu zaman ya hedefe bağlı eşleme yapan bir cihazdır ya da çift NAT’tır; Orta çoğunlukla sıkı filtrelemeye, Açık gevşek filtrelemeye karşılık gelir. Bu etiketler üreticinin kendi eşlemesidir, RFC terimi değildir ve her üretici aynı anlamda kullanmaz.
Eşleme ne kadar yaşar: iki dakika kuralı ve hairpinning
NAT türüyle birlikte sorulan iki davranış daha var. Birincisi eşlemenin ömrüdür. RFC 4787’nin beşinci gereksinimi (REQ-5) bir NAT’ın UDP eşleme zamanlayıcısının iki dakikadan kısa sürede dolmaması gerektiğini yazar; yalnız bilinen port aralığındaki (0–1023) belirli hedef portlar için, o porttaki kayıtlı uygulamaya özgü daha kısa süreler olabilir. Bu kural, sesli sohbet ya da oyun gibi uygulamaların eşlemeyi canlı tutmak için ne sıklıkla boş paket göndermesi gerektiğini belirler; iki dakikadan sık gönderim standarda uyan NAT’ta gerekmez.
İkincisi hairpinning, yani aynı NAT arkasındaki iki cihazın birbirine dış adres üzerinden ulaşmasıdır. REQ-9 bir NAT’ın hairpinning’i desteklemek ZORUNDA olduğunu ve bu davranışın dış kaynak adresi ve port biçiminde olması gerektiğini yazar. Aynı evdeki iki konsolun ya da iki bilgisayarın birbirini dış adresle bulamaması, bu gereksinimi karşılamayan bir modemin belirtisidir.
Kendi NAT davranışınızı öğrenmek: STUN ne söyler, ne söylemez
STUN (Session Traversal Utilities for NAT) RFC 5389’un özetine göre diğer protokollerin NAT geçişinde kullandığı bir araçtır; bir uç nokta tarafından NAT’ın kendisine ayırdığı IP adresi ve portu öğrenmek için kullanılabilir. İstemci bir STUN sunucusuna paket gönderir, sunucu paketin geldiği dış adres ve portu cevapta geri yazar; belge buna reflexive transport address der ve araya NAT girdiğinde bunun NAT’ın istemciye ayırdığı eşlenmiş adres olduğunu söyler. Bu tek cevap size dış adresinizi ve o oturum için ayrılan dış portu verir.
Eşleme davranışını öğrenmek için aynı iç porttan iki farklı hedefe (iki ayrı STUN sunucusuna ya da aynı sunucunun iki adresine) istek gönderip dönen dış portları karşılaştırırsınız: port aynıysa eşleme Endpoint-Independent, farklıysa hedefe bağlıdır. Filtreleme davranışını öğrenmek için ise sunucudan, cevabı daha önce paket göndermediğiniz bir adres ya da porttan yollamasını istersiniz; cevap geliyorsa filtreleme gevşek, gelmiyorsa sıkıdır. Bu testlerin düzeni NAT davranış keşfi için yazılmış ayrı bir belgede tanımlanır (RFC 5389’da yoktur) ve her STUN sunucusu bu testleri desteklemez; o belge burada okunmadı, yalnız mantığı anlatıldı.
STUN’un söylemediği şey de önemlidir. RFC 5389 klasik STUN’un tek başına çalışan bir çözüm olmadığını, öğrenilen adres ve portun bazen kullanılabilir olup bazen olmadığını ve klasik STUN’un bunu önceden bilmenin bir yolunu vermediğini yazar. Yani bir test aracının size söylediği NAT türü, o anki ölçümün sonucudur; modem ya da operatör cihazı yük altında, farklı porta ya da farklı hedefe farklı davranabilir. Oyun konsolunun ya da istemcinin ağ testi de bu yöntemin bir çeşidini çalıştırır ve sonucu kendi etiketiyle gösterir. Belirli bir STUN sunucusu adı burada verilmedi; test araçları kendi sunucularını belgelerinde yazar.
CGNAT: ikinci NAT’ın davranışı sizinkini belirler
Hattınız CGNAT arkasındaysa iki NAT üst üstedir: evdeki modem ve operatörün çıkışındaki cihaz. Bu durumun nasıl anlaşıldığı ve hangi işleri bozduğu sitedeki CGNAT rehberinde anlatıldı; buraya eklenen şey davranış katmanıdır. Dışarıdan bakıldığında geçerli olan davranış en dıştaki NAT’ın davranışıdır. Modeminiz gevşek filtreleme yapsa bile operatör cihazı sıkı filtreliyorsa karşı taraf sıkı filtreleme görür; modeminiz Endpoint-Independent eşleme yapsa bile operatör cihazı hedefe bağlı eşleme yapıyorsa sonuç symmetric görünür. Modemde yapılan hiçbir ayar dış katmanı değiştirmez.
RFC 4787 büyük NAT’lar için bir ayrıntıyı daha yazar: bazı NAT’lar dış tarafta tek bir adres yerine bir adres havuzundan atama yapabilir ve bu özellikle büyük NAT’larda yaygındır; bazıları dış adresi rastgele seçer ve aynı iç adresin aynı anda farklı dış adreslerle birden çok eşlemesi olabilir. CGNAT arkasındaki bir hattın iki farklı siteye iki farklı adresten görünmesinin sebebi budur. Operatörün bu cihaza bağlı arayüzlere verdiği ara adresler için RFC 6598, 100.64.0.0/10 bloğunu Paylaşılan Adres Alanı olarak ayırmıştır; belge bu bloğun taşıyıcı sınıfı NAT cihazlarının ihtiyacı için ayrıldığını ve RFC 1918 özel adreslerinden farklı olarak servis sağlayıcı ağlarında kullanılmak üzere tasarlandığını yazar. Modeminizin dış adresi bu bloktaysa yukarıdaki iki katmanlı tablo sizin için geçerlidir.
Proxy arkasında NAT türü sorusu neden değişir?
Proxy kullanırken NAT türü sorusu iki parçaya ayrılır ve parçaların cevabı farklıdır. Birinci parça proxy’ye giden bağlantınızdır: bilgisayarınızdan proxy sunucusuna içeriden dışarıya açılan bir bağlantıdır, HTTP ve SOCKS proxy’lerde TCP ile kurulur. İçeriden açılan TCP bağlantısı için NAT bir eşleme yapar ve cevap paketleri o eşlemeden döner; filtreleme davranışı bu akışı etkilemez, çünkü cevap zaten paket gönderdiğiniz adres ve porttan gelir. Bu yüzden web scraping, hesap yönetimi, fiyat takibi ya da SEO sorgusu gibi bütün trafiği dışarıya doğru açılan işlerde evinizin NAT türünün hiçbir önemi yoktur; en katı filtrelemede bile proxy bağlantısı çalışır.
İkinci parça hedefin gördüğü taraftır. Hedef site proxy sunucusunun genel adresinden gelen bir bağlantı görür; arada sizin modeminiz ve operatör NAT’ı yoktur, çünkü bağlantıyı hedefe açan proxy sunucusudur. Proxy adres çevirimi yapmaz; sizin bağlantınızı sonlandırır ve hedefe kendi adresinden yeni bir bağlantı açar. Bu yüzden proxy arkasında NAT türü diye bir ölçüm yoktur; hedef bir TCP sunucusuyla konuşur ve proxy sunucusunun kendi adresi doğrudan yönlendirilebilir bir genel adrestir. Sitedeki static IPv4 paketlerinde adres yalnız size ayrılır ve dönem boyunca değişmez; hedefin kaydında görünen adres de odur.
Dışarıdan size doğru gelen bağlantılar için ise proxy çözüm değildir ve bunu baştan söylemek gerekir. Kendi bilgisayarınızda oyun lobisi barındırmak, eşler arası sesli sohbette doğrudan bağlantı kurmak ya da evdeki bir cihaza dışarıdan ulaşmak gibi işler NAT’ın filtreleme davranışına takılır; proxy yalnız dışarı doğru açılan bağlantıların çıkış adresini değiştirir, gelen bağlantıyı içeri taşımaz. CGNAT rehberinde anlatıldığı gibi bu işler için operatörden genel adres, IPv6 ya da tünel gerekir. SOCKS5’in UDP aktarım özelliği bazı proxy sunucularında vardır ve o durumda geçerli davranış proxy sunucusunun kendi UDP davranışıdır; bu sitedeki ürün sayfalarında UDP desteğiyle ilgili bir satır yoktur, bu yüzden hiçbir paket için UDP varsayılmaz.
Hangi iş hangi davranışa takılır: kısa karar listesi
Aşağıdaki liste işi önce yöne göre ayırır; yön belli olunca hangi davranışın önemli olduğu kendiliğinden çıkar.
- Tarayıcıyla site gezme, API çağrısı, scraping, hesap yönetimi, fiyat ve SEO takibi: dışarı doğru TCP; NAT türü önemsiz, proxy ile de proxy’siz de çalışır. Önemli olan hedefin gördüğü adres; o da proxy kullanıyorsanız proxy adresi, kullanmıyorsanız paylaşılan ya da kendi genel adresinizdir.
- Sesli sohbet, görüntülü arama, çevrim içi oyun eşleşmesi: UDP ve çoğu zaman iki taraf da NAT arkasında; eşleme Endpoint-Independent ve filtreleme gevşek olduğunda doğrudan bağlantı kurulur, aksi hâlde uygulama aktarıcı sunucu kullanır. Proxy bu tabloyu değiştirmez.
- Kendi cihazınızda sunucu barındırma, dışarıdan evdeki cihaza erişim: dışarıdan içeri; filtreleme ne olursa olsun port yönlendirme ya da genel adres gerekir, CGNAT’ta operatör çözümü gerekir. Proxy çözüm değildir.
- IP izin listesine girecek sabit adres: bu bir adres sabitliği sorusudur, NAT türüyle ilgisi yoktur; CGNAT’lı hatta adres paylaşımlıdır, static IPv4 proxy ile hedef tek ve sabit bir adres görür. Kural yazımı sitedeki IP whitelist rehberinde.
- Aynı evdeki iki cihazın birbirini dış adresle bulması: hairpinning; modem REQ-9’u karşılamıyorsa dış adres yerine yerel adres kullanılır.
Sık sorulanlar
NAT türümü Açık yapmak için proxy almalı mıyım? Hayır. Proxy dışarı doğru açılan bağlantıların çıkış adresini değiştirir; oyun konsolunun ya da istemcinin ölçtüğü NAT davranışı modeminizin ve operatörünüzün cihazına aittir ve proxy’den geçmez. Konsolun testi proxy açıkken de aynı sonucu verir.
Symmetric NAT kötü mü? RFC 4787 hedefe bağlı eşlemeyi standarda aykırı sayar (REQ-1), çünkü doğrudan bağlantı kurmayı imkânsız kılıp aktarıcı sunucu zorunlu eder. Dışarı doğru açılan işler için bir zararı yoktur; eşler arası işler için en zor durumdur.
Modemimde NAT türünü değiştirebilir miyim? Bazı modemler filtreleme davranışını yapılandırma seçeneği sunar; RFC 4787 de filtrelemenin yönetici tarafından yapılandırılabilir olabileceğini yazar. Eşleme davranışı ve CGNAT katmanı modem ayarıyla değişmez.
Çift NAT varsa hangi NAT’ın türü geçerli? Dışarıdan bakıldığında en dıştaki NAT’ın davranışı; içerideki modem ne kadar gevşek olursa olsun operatörün cihazı sıkı filtreliyorsa karşı taraf sıkı filtreleme görür.
STUN testi her seferinde farklı sonuç veriyor, neden? RFC 5389 klasik STUN’un öğrendiği adres ve portun bazen kullanılabilir olup bazen olmadığını ve belgedeki sınıflandırmanın birçok NAT’a tam oturmadığını yazar. Farklı sonuç, cihazın hedefe ya da yüke göre farklı davrandığını gösterir; sonucu birkaç ölçümle okuyun.
Sonuç
NAT türü iki davranışın birleşimidir: eşleme (aynı iç port başka hedeflere aynı dış portla mı çıkar) ve filtreleme (dış porta kim paket gönderebilir). Eski full cone, restricted, port restricted ve symmetric etiketleri bu iki davranışı tek kelimeye sıkıştırdığı için RFC 4787 onları bıraktı; standarda uyan NAT eşlemede Endpoint-Independent olmak zorundadır, filtrelemede sıkı ya da gevşek olabilir. STUN size dış adresinizi ve portunuzu söyler, davranışı ise iki hedefe ölçümle çıkarırsınız. CGNAT’ta en dıştaki cihazın davranışı geçerlidir. Proxy ise bu tabloya dışarı doğru açılan bağlantılar için hiç bağlı değildir ve içeri doğru gelen bağlantılar için çözüm değildir; proxy’nin değiştirdiği tek şey hedefin gördüğü adrestir.
