Temel · 10 dk okuma

CIDR Nedir? Alt Ağ Maskesi ve /24 Hesabı Adım Adım

9 Kasım 2026

CIDR Nedir? Alt Ağ Maskesi ve /24 Hesabı Adım Adım

CIDR, bir IPv4 adres bloğunu iki sayıyla yazma biçimidir: başlangıç adresi ve eğik çizgiden sonra gelen önek uzunluğu. 203.0.113.0/24 yazımında /24, adresin ilk 24 bitinin ağı tanımladığını, kalan 8 bitin ise blok içindeki adresleri saydığını söyler; 8 bit 256 adres eder, blok 203.0.113.0 ile 203.0.113.255 arasıdır. Bu gösterimle bir izin listesi kuralında, sağlayıcının teslim ettiği adres aralığında, hosting panelinde ya da güvenlik duvarı kuralında karşılaşırsınız ve her seferinde aynı üç soru gelir: kaç adres, nerede başlıyor, nerede bitiyor. Üçünün cevabı da tek formülden ve bir blok boyutu hesabından çıkar; aynı hesap, 100 adreslik bir proxy listesinin izin listesine neden tek satırla yazılamadığını da gösterir.

CIDR nedir: eğik çizgiden sonraki sayı neyi sayar?

Bir IPv4 adresi 32 bittir ve noktayla ayrılmış dört sekizli olarak yazılır; her sekizli 0 ile 255 arasında bir sayıdır. CIDR gösterimindeki /n, bu 32 bitin soldan ilk n tanesinin ağ kısmı olduğunu söyler. Ağ kısmı bloktaki her adreste aynıdır; geri kalan 32−n bit adresten adrese değişir ve bloğun büyüklüğünü belirler. Hesap tek satırdır: bloktaki adres sayısı 2 üzeri (32−n). /24 için 2 üzeri 8, yani 256; /26 için 2 üzeri 6, yani 64; /32 için 2 üzeri 0, yani tek adres.

Önek uzunluğu küçüldükçe blok büyür, çünkü adres kısmına daha çok bit kalır. /16, ilk iki sekizliyi sabitler ve son ikisini serbest bırakır: 65.536 adres. /8 yalnız ilk sekizliyi sabitler: 16.777.216 adres. Bu ters ilişki ilk bakışta şaşırtır; “/24 büyük, /16 küçük” diye düşünmek en sık yapılan okuma hatasıdır. Çizgiden sonraki sayı sabit kalan kısmın uzunluğudur.

Gösterim adı, sınıfsız alanlar arası yönlendirme (Classless Inter-Domain Routing) ifadesinin kısaltmasıdır. Tanımı bugün RFC 4632’de durur; 2006 tarihli bu belge, 1993’te yayımlanan ilk CIDR belgelerinin yerini almıştır. “Sınıfsız” kelimesi, bir önceki düzende blok boyutunun adresin kendisinden okunmasına ve yalnız üç boyun bulunmasına karşılık gelir.

Sınıflı adreslemeden CIDR’a: A, B ve C neden bırakıldı?

CIDR’dan önce bloğun boyutu adresin ilk bitlerinden okunurdu ve yalnız üç boy vardı. A sınıfı bloklar ilk sekizliyi sabitler, 16.777.216 adres içerirdi; B sınıfı ilk iki sekizliyi sabitler, 65.536 adres; C sınıfı ilk üç sekizliyi sabitler, 256 adres. Adresin hangi sınıfta olduğu ilk sekizlinin değerinden belliydi, bu yüzden önek yazmaya gerek yoktu.

Sorun orta boy kurumlardaydı. Birkaç bin adrese ihtiyacı olan bir kurum için C sınıfı (256) küçük, B sınıfı (65.536) büyüktü; B alan kurum adreslerin büyük bölümünü boş tutardı. 1990’ların başında B sınıfı blokların hızla tükendiği ve yönlendirme tablolarının her C sınıfı blok için ayrı satır taşımaktan şiştiği görüldü. CIDR iki şeyi birden çözdü: bloklar artık herhangi bir önek uzunluğunda olabilir (4.096 adres için /20 verilir, 65.536 değil) ve ardışık bloklar yönlendirme tablosunda tek satırda toplanabilir.

Bugün sınıf kavramı yalnız tarih ve bazı eski arayüz adlandırmalarında yaşıyor; “C sınıfı” denince kastedilen çoğu zaman /24’tür. IPv4 adres havuzunun bu önlemlere rağmen nasıl tükendiği ve bunun fiyatlara etkisi ayrı bir rehberde anlatılıyor; burada yalnız gösterimin kaynağı önemli.

Önekten maskeye ve geri: 255.255.255.0 nasıl /24 olur?

Alt ağ maskesi, önek uzunluğunun eski yazımıdır ve aynı bilgiyi dört sekizliyle söyler. Maske, ağ kısmına düşen her bit için 1, adres kısmına düşen her bit için 0 taşır. /24 için ilk 24 bit 1, son 8 bit 0’dır: ikili yazımla 11111111.11111111.11111111.00000000, onlu yazımla 255.255.255.0. /16 için 255.255.0.0, /8 için 255.0.0.0. Bu üçü kolaydır, çünkü sınır sekizli sınırına denk gelir.

Sınır sekizlinin ortasına düştüğünde o sekizli 0 ile 255 arasında bir değer alır. /26’da ilk 24 bit dolu, dördüncü sekizlinin ilk 2 biti 1, kalan 6 biti 0’dır: 11000000, yani 192. Maske 255.255.255.192 olur. /20’de üçüncü sekizlinin ilk 4 biti 1’dir: 11110000, yani 240; maske 255.255.240.0. Bir sekizlide 1’lerin soldan sayısı 1’den 8’e çıkarken değer şu sırayı izler ve bu sırayı ezberlemek bütün dönüşümleri saniyeye indirir:

Maskeden öneğe dönüş aynı yolun tersidir: her sekizlideki 1 sayısını toplarsınız. 255.255.255.240 için 8+8+8+4, yani /28. 255.255.252.0 için 8+8+6+0, yani /22. Sekizlide 1’ler soldan kesintisiz gelmek zorundadır; 255.255.255.129 gibi bir değer (10000001) geçerli bir maske değildir ve bir panel böyle bir değeri kabul ediyorsa yanlış yorumlayacaktır.

  • 1 bit: 128 (10000000)
  • 2 bit: 192 (11000000)
  • 3 bit: 224 (11100000)
  • 4 bit: 240 (11110000)
  • 5 bit: 248 (11111000)
  • 6 bit: 252 (11111100)
  • 7 bit: 254 (11111110)
  • 8 bit: 255 (11111111)

Elle hesap: ağ adresi, yayın adresi, ilk ve son adres

Bir CIDR bloğunun dört özel noktası vardır: ağ adresi (bloğun ilk adresi, bütün adres bitleri 0), yayın adresi (son adresi, bütün adres bitleri 1), kullanılabilir ilk adres (ağ adresinin bir fazlası) ve kullanılabilir son adres (yayın adresinin bir eksiği). Bir yerel ağda ilk ve son adres cihazlara verilmez; bir izin listesinde ya da sağlayıcı bloğunda ise bu ayrım çoğu zaman yoktur ve bloğun tamamı sayılır. Hangi bağlamda olduğunuzu bilmek sonucu iki adres değiştirir.

Hesabın kolay yolu blok boyutu yöntemidir ve ikili yazıma hiç girmez. Önce ilgili sekizlideki maske değerini bulun, 256’dan çıkarın; çıkan sayı blok boyutudur ve bloklar 0’dan başlayarak bu boyutun katlarında dizilir. 198.51.100.64/26 için maske 255.255.255.192, blok boyutu 256−192, yani 64. Dördüncü sekizlideki bloklar 0, 64, 128 ve 192’de başlar; 64 tam bir blok başlangıcıdır. Ağ adresi 198.51.100.64, yayın adresi bir sonraki bloğun bir eksiği olan 198.51.100.127, kullanılabilir aralık 198.51.100.65 ile 198.51.100.126; toplam 64 adres, yerel ağ hesabıyla 62 kullanılabilir.

Adres blok başlangıcında değilse yöntem yine çalışır. 192.0.2.200/27 için maske 255.255.255.224, blok boyutu 32; bloklar 0, 32, 64, 96, 128, 160, 192, 224’te başlar. 200 sayısı 192 ile 224 arasına düşer, dolayısıyla ağ adresi 192.0.2.192, yayın adresi 192.0.2.223 olur; 192.0.2.200 bu bloğun içindeki sıradan bir adrestir. Bir panel size 192.0.2.200/27 yazıyorsa aslında 192.0.2.192/27 bloğunu kastediyordur; bazı sistemler bunu sessizce düzeltir, bazıları hata verir.

Sınır üçüncü sekizlideyse aynı adımlar o sekizliye uygulanır ve dördüncü sekizli tamamen serbest kalır. 203.0.113.0/22 için maske 255.255.252.0, üçüncü sekizlide blok boyutu 256−252, yani 4; bloklar 0, 4, 8, …, 112, 116’da başlar ve 113 sayısı 112 ile 116 arasına düşer. Ağ adresi 203.0.112.0, yayın adresi 203.0.115.255, toplam 1.024 adres. Yani 203.0.113.0/22 yazımı aslında 203.0.112.0/22’dir ve 203.0.113.0, bloğun ortasında kalır; burada da panel ya düzeltir ya reddeder. Örneklerdeki üç blok (192.0.2.0/24, 198.51.100.0/24, 203.0.113.0/24) belge örnekleri için ayrılmıştır ve gerçek bir ağa ait değildir.

  • Adım 1: Öneği maskeye çevirin, sınırın hangi sekizlide olduğunu bulun.
  • Adım 2: Blok boyutu = 256 − o sekizlideki maske değeri.
  • Adım 3: O sekizlideki adres değerini blok boyutunun katına aşağı yuvarlayın: ağ adresi.
  • Adım 4: Bir sonraki katın bir eksiği: yayın adresi (sağdaki sekizliler 255).
  • Adım 5: Yerel ağ hesabında ilk ve son adresi düşün; izin listesinde bloğun tamamını sayın.

Hazır tablo: /32’den /16’ya adres sayıları

Tablo 2 üzeri (32−n) formülünün açılmış halidir. Soldaki sayı önek, sağdaki bloktaki toplam adres sayısıdır; yerel ağ bağlamında kullanılabilir sayı iki eksiktir, /31 ve /32 bu kuralın dışındadır. Tablo bir izin listesi kuralını okurken en çok işe yarayan araçtır: kuralda /20 görüyorsanız o satırın 4.096 adrese kapı açtığını hesap yapmadan görürsünüz.

  • /32: 1 adres (tek adres; izin listesinde en sık kullanılan önek)
  • /31: 2 adres · /30: 4 adres · /29: 8 adres
  • /28: 16 adres · /27: 32 adres · /26: 64 adres
  • /25: 128 adres · /24: 256 adres (eski C sınıfı)
  • /23: 512 adres · /22: 1.024 adres · /21: 2.048 adres
  • /20: 4.096 adres · /19: 8.192 adres · /18: 16.384 adres
  • /17: 32.768 adres · /16: 65.536 adres (eski B sınıfı)

Proxy ve izin listesinde CIDR: 100 adresi bloğa çevirmek

CIDR’ın proxy kullanıcısına dokunduğu yer, teslim edilen adres listesini bir izin listesine ya da güvenlik duvarı kuralına yazmaktır. Katalogdaki static datacenter IPv4 paketleri 100, 250, 500 ve 1.000 adetlik, 30 günlük paketlerdir; 100 adetlik paket 15 dolardır ve adresler size özel, sabit lokasyonludur. Teslimatla gelen 100 adres ardışık olabilir de olmayabilir de; blok hesabı ancak listeyi sıraladıktan sonra yapılır. Adresler ardışık değilse tek seçenek her adresi /32 ile ayrı satır yazmaktır; ardışıksa bloklara bölmek satır sayısını düşürür.

Ardışık bir listede bile tek blok çoğu zaman çıkmaz. Diyelim 100 adres 203.0.113.10 ile 203.0.113.109 arasında. Bu aralığı kapsayan tek blok 203.0.113.0/25’tir (0 ile 127), ama o blok 28 yabancı adresi de içeri alır: 0–9 ve 110–127. Aralığı tam olarak yazmak için her parçanın hem boyutu 2’nin kuvveti hem de başlangıcı o boyutun katı olmak zorundadır. Sonuç sekiz bloktur: 203.0.113.10/31, 203.0.113.12/30, 203.0.113.16/28, 203.0.113.32/27, 203.0.113.64/27, 203.0.113.96/29, 203.0.113.104/30 ve 203.0.113.108/31. Toplamı 2+4+16+32+32+8+4+2, yani tam 100. Bir aralığın tek bloğa sığmaması olağandır.

Bu noktada kısayol çekici gelir: “203.0.113.0/24 yazayım, hepsini kapsar.” Kapsar; aynı anda sizin olmayan 156 adrese de kapıyı açar. Bir izin listesinde bu, o adresleri alan başka bir müşterinin de sizin API’nize ya da panelinize girebilmesi demektir. Kural ne kadar geniş yazılırsa izin o kadar gevşer; izin listesinin nasıl yazıldığı ve geniş kuralın bedeli ayrı rehberde anlatılıyor. CIDR hesabı bu bedelin kaç adres olduğunu söyler: yazdığınız bloğun büyüklüğünden sahip olduğunuz adres sayısını çıkarın, kalan yabancı adrestir.

Tersi de geçerlidir: bir sağlayıcı ya da bir hedef site, kuralını blok olarak yazar. Hedef bir /24’ü engellemişse o bloktaki 256 adresin tamamı engellidir ve sizin adresiniz hangi /24’e düşüyorsa onunla birlikte sayılır. Adresinizin hangi bloğa ait olduğunu yukarıdaki blok boyutu yöntemiyle bulursunuz; bloğun kayıtlı sahibini öğrenmek ayrı bir sorgudur. Toplama işlerinde adreslerin kaç farklı /24’e dağıldığının neden önemli olduğu scraping rehberinde kısaca geçiyor; buradaki hesap, o dağılımı listeden sayabilmenizi sağlar.

Dört sık hata ve her birinin görünür izi

Hesap doğru yapılsa da yazım aşamasında dört hata tekrar eder. Her birinin kural kaydedildikten sonra bıraktığı iz ayırt edicidir.

  • Blok başlangıcı yanlış: 198.51.100.70/26 yazılır. Bazı paneller kuralı 198.51.100.64/26 olarak düzeltip kaydeder, bazıları “geçersiz ağ adresi” der, birkaçı da sessizce yalnız 198.51.100.70’i alır. İz: kural var ama blokta beklenen adreslerin bir kısmı reddediliyor.
  • Önek unutuldu: 203.0.113.10 yazılır ve panelin varsayılanı /32 sanılır. Çoğu sistem tek adresi /32 kabul eder, ancak bunu doğrulamadan geçmeyin. İz: “adres eklendi” görünür, bağlantı yine reddedilir ya da kural beklenenden geniş çalışır.
  • Kullanılabilir sayı karıştırıldı: /29’un 8 adres olduğu bilinir, izin listesine “6 adres” diye not düşülür ve iki adres kural dışı sanılır. İzin listesinde ağ ve yayın adresi diye bir istisna yoktur; bloktaki 8 adresin hepsi eşleşir.
  • Maske ile önek karıştı: bir alan 255.255.255.0 isterken /24 yazılır ya da tersi. Yukarıdaki dönüşüm tablosuyla saniyede çevrilir; iz, alanın kaydı reddetmesi ya da maskeyi 0.0.0.24 gibi anlamsız bir değere çevirmesidir.

Sık sorulanlar

/24’te neden 254 kullanılabilir adres denir? Yerel ağda bloğun ilk adresi ağın kendisini, son adresi yayını temsil eder ve cihazlara verilmez; 256−2, yani 254 kalır. /31 iki noktalı bağlantılarda ve /32 tek adreste bu istisna uygulanmaz. İzin listesi ve blok hesabında ise bloğun tamamı sayılır.

/32 ne demek? Önek 32 bitin tamamını sabitler; adres kısmına bit kalmaz, blok tek adrestir. 203.0.113.10/32 ile 203.0.113.10 aynı şeyi söyler; izin listesinde tek adresin standart yazımı budur.

192.168.1.0/24 ile 192.168.1.1/24 aynı mı? Aynı bloğu, farklı adresle yazar. İlki bloğun ağ adresiyle, ikincisi bloktaki bir cihazın adresiyle yazılmıştır; her ikisinin bloğu 192.168.1.0 ile 192.168.1.255 arasıdır. Kural yazarken ağ adresini tercih edin; bazı sistemler ikinci yazımı reddeder. Bu örnekteki özel aralığın genel adresten farkı ayrı rehberde.

IPv6’da CIDR var mı? Var ve mantık aynıdır: adresin ardından önek uzunluğu yazılır, yalnız toplam bit sayısı 32 yerine 128’dir. Yazım kuralları ve kısaltmalar farklı olduğundan burada girilmiyor.

Hesaplayıcı varken elle hesap neden? Hesaplayıcı girdiğiniz değeri doğru sanır. 192.0.2.200/27 girince ağ adresini 192.0.2.192 olarak döndürür ve siz bunu fark etmezseniz kurala yanlış başlangıç yazarsınız. Elle hesap, panele yazılan kuralın gerçekten istediğiniz blok olduğunu sizin görmenizi sağlar; hesaplayıcı yalnız sonucu doğrulamak için kullanılır.

Sonuç

CIDR gösterimi iki sayıdır: başlangıç adresi ve sabit kalan bit sayısı. Bloktaki adres sayısı 2 üzeri (32−n), maske ise o n bitin 1 ile yazılmış hali; sınır sekizlinin ortasına düştüğünde 128, 192, 224, 240, 248, 252, 254 sırası işin tamamını çözer. Ağ ve yayın adresi blok boyutu yöntemiyle, ikili yazıma girmeden bulunur. Proxy kullanıcısı için hesabın yeri izin listesidir: 100 ardışık adres bile çoğu zaman tek bloğa sığmaz, geniş blok yazmak yabancı adreslere kapı açar ve bir hedefin /24 engeli sizin adresinizi de bloğuyla birlikte sayar. Teslim edilen adres listesini önce sıralayın, sonra bloklara bölün, sonra her bloğun büyüklüğünü tablodan okuyup sahip olduğunuz sayıyla karşılaştırın.

İlgili içerikler

İlgili IPv4 ürünler

Başlayın

İhtiyacınıza uygun proxy paketini seçin

Proxy ürünlerini ve paket özelliklerini karşılaştırın. Hangi ürünün uygun olduğundan emin değilseniz ekibimizle iletişime geçin.